T.C.
TÜRK ECZACILARI BİRLİĞİ
9.BÖLGE
ESKİŞEHİR (BİLECİK) ECZACI ODASI
Hoşnudiye Mah.Vural Sok:No:11/A-B Kat:2
Tel:0222 2313564-221 2686 FAX:2340656
Web adresi:www.eeo.org.tr
Mail : 9.bolgeecz@ttnet.net.tr
13/03/2007
Değerli Meslektaşlarımız,
Eskişehir Tarım İl Müdürlüğü'nden Odamıza gelen 05/03/2007 tarih ve 03/D.011-0438-1435 sayılı "Ruhsatsız İlaç Kullanımı ve Yasaklanmış Maddeler" hakkında ki yazı aşağıda bilgilerinize sunulmuştur.
9.BÖLGE
ESKİŞEHİR ECZACI ODASI
YÖNETİM KURULU
************************************************************************
| | | |
SAYI :250.10.11.10-VİŞ- 2144 ANKARA
KONU :Ruhsatsız ilaç kullanımı .../02/2007
ve yasaklanmış maddeler
Genelge: 2007-18 23.02.2007- 00 69 39
VALİLİĞİNE
( İl Müdürlüğü )
(Hayvan Sağlığı ve Kontrol Şube Müdürlükleri)
Hayvansal kökenli gıdalardaki kalıntılar ve gıda değeri olan hayvanlarda veteriner ilaç uygulamaları hakkındaki cari mevzuat ve uygulamalar hakkında çiftçilerimizin ve klinisyen veteriner hekimlerin yeterli bilgiye sahip olması elzemdir. Bu sebeple gıda değeri olan hayvanlara uygulanmayacak ilaç etkin maddeleri ile gıdalardaki kalıntılar hakkındaki bilgileri içeren hususların dikkate alınması gerekmektedir:
1) Gıda değeri olan hayvanlarda kullanılacak her ilaç etkin maddesi için yapılan toksikolojik testler Avrupa Birliğinde Avrupa İlaç Değerlendirme Ajansı (=EMEA) tarafından değerlendirilmektedir. Değerlendirme sonuçları Hayvansal Kökenli Gıda Maddelerindeki Veteriner İlaçlarının Azami Kalıntı Seviyelerinin Tespit Edilmesi İçin Topluluk İşlemlerini Ortaya Koyan 26 Haziran 1990 tarih ve 90/2377 sayılı Konsey Yönergesi olarak AB Resmi Gazetesinde yayınlanmış ve zaman içinde ilaveler yapılmaktadır. Sözkonusu mevzuat veteriner ilaçlarını 4 ayrı listede değerlendirmektedir:
I. Liste Azami Kalıntı Seviyesi (AKS) tespit edilen veteriner ilaçları
II. Liste AKS Tespit Edilmesine Gerek Olmayan Zararsız Veteriner İlaçları
III. Liste AKS Kesinlik Kazanmamış Olan Veteriner İlaçları
IV. Liste Gıda Değeri Olan Hayvanlara Uygulanması Yasaklanan Vet. İlaçları
2) I., II., ve II. Listede yayınlanan ilaçlar ancak o ilacın kullanılmasına izin verildiği hayvanlar ve hayvansal kökenli gıdanın elde edildiği verim dönemleri (etçi sığır, sütçü sığır, etçi tavuk, yumurtacı tavuk gibi) dikkate alınarak kullanılabilmektedir. Aşağıdaki örmekte olduğu gibi; sığır eti için AKS (Azami Kalıntı Seviyesi=MRL, Maximum Residue Limits) değeri verilmiş fakat inek sütü için bir AKS değeri verilmemişse; o ilaç etçi sığırlara uygulanabilir fakat süt elde edilen ineklere uygulanamaz.
| Farmakolojik Etkili Madde | Belirleyici Kalıntı | Hayvan Türü | Maksimum Kalıntı Limiti | Hedef Organ |
| Florfenicol | Florfenicol ve metabolitlerinin toplamı | Sığır | 200 µg/kg | Kas |
4. Listede ise insan sağlığına olan zararlarından dolayı gıda değeri olan hayvanlara kesinlikle uygulanamayacak ilaçları bildirir.
3) Bakanlığımız yukarıda bahsedilen AB mevzuatıyla uyumlu olarak Türk Gıda Kodeksi kapsamında; 2002-30 Sayılı Hayvansal Kökenli Gıdalarda Veteriner İlaçları Maksimum Kalıntı Limitleri Tebliği (Resmi Gazete: 28.04.2002247739 Not: Bu Tebliğin IV.Listesi hala geçerlidir), daha sonra 2004-4 sayılı Hayvansal Kökenli Gıdalarda Veteriner İlaçları Maksimum Kalıntı Limitleri Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliği (Resmi Gazete tarihi: 11.02.2004-25370), daha sonra 2005-28 Sayılı Hayvansal Kökenli Gıdalarda Veteriner İlaçları Maksimum Kalıntı Limitleri Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliği (RG: 06.06.2005-25837) yayınlamıştır.
4) 2002-30 sayılı Tebliğin hala geçerli olan IV. Listesi (EK- IV) ile Gıda Değeri Olan Hayvanlara Uygulanması Yasak Olan Maddeler Hakkındaki 2002/68 sayılı Tebliğ (Resmi Gazete: 19.12.2002-24968) gereği gıda değeri olan hayvanlara uygulanması yasaklanan veteriner ilaç etkin maddeleri tespit edilmiştir. Bahsedilen Tebliğlere göre yasaklanan ilaç etkin maddeleri şunlardır: Aristolochia spp., Kloramfenikol, Furazolidon da dahil olmak üzere tüm nitrofuranlar, Klorpromazin, Kloroform, Kolsişin, Dapson, Dimetridazol, Metridazol ve Ronidazoldür. Ülkemizde gıda değeri olan hayvanlara uygulanması yasaklanmış ilaç etkin maddesi içeren ve gıda değeri olan hayvanlarda kullanılabilecek özellikte ruhsatlı herhangi bir veteriner müstahzarı bulunmamaktadır. Bu etkin maddelerin ya da bu ilaç etkin maddelerini içeren mamül ilaçların illegal yollarla temininin engellenmesi, araştırılması ve takip edilmesi mecburidir.
5) Anabolizan etkili maddelerle ilgili olarak 19.06.2003 tarih ve 25143 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe konulan Gıda Değeri Olan Hayvanlara Uygulanması Yasaklanan ve Belli Şartlara Bağlanan Hormon ve Benzeri Maddeler Hakkındaki 2003/18 Sayılı Tebliğ hükümleri gereği; Stilbenler, stilben türevleri, tuzları ve esterleri, Anabolizan amaçla kullanıma uygun steroidler ile Zeranol da dahil olmak üzere rezorsilik asit laktonlarının gıda değeri olan hayvanlara uygulanmasına yasaklama getirilmiş olup Antitroidal maddelerin ve beta-agonistlerin uygulanması da belli şartlara bağlanmıştır.
6) Ülkemizde bugün itibariyle gıda değeri olan hayvanlara uygulanması yasaklanan ve belli şartlara bağlanan anabolizan etkili hormon ve benzeri maddeleri içeren herhangi bir ruhsatlı veteriner müstahzarı yoktur. Gıda değeri olan hayvanlara uygulanması yasaklanan hormonların ya da bu maddeleri içeren mamül maddelerin (müstahzar) illegal yollarla temininin engellenmesi, araştırılması ve takip edilmesi mecburidir. Uygulanması belli şartlara bağlanan antitroidal maddeler ve beta-agonistleri içeren bir veteriner müstahzar ruhsatlandığında ise kullanımının etiket ve bahsedilen mevzuata uygunluğunun da kayıt altına alınmasının sağlanması ve takip edilmesi mecburidir. Bu maddelerin anabolizan amaçla kullanımları yasaktır.
7) Veteriner ilaçları ruhsatlandırma esaslarını düzenleyen Veteriner İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Ruhsat Yönetmeliği (R.G.: 23 Ekim 200224915) ve 2. Maddede bahsedilen azami kalıntı seviyelerini belirleyen tebliğler ile uyumlu olarak I., II. ve III. Listede (=Eklerde) yer alan ilaç etkin maddelerini içeren veteriner müstahzarlarının hayvan türlerine göre hangi verim dönemlerinde ve belirtilen ilaç kalıntı arınma sürelerine (=i.k.a.s.) uyularak kullanılabilecekleri hususları yeniden değerlendirilmek suretiyle etiket ve prospektüsleri onaylanmıştır. Bakanlığımız web sitesinde yayınlanmaktadır (kkgm.gov.tr Birim Faaliyetleri bölümü, İlaç Alet Hizmetleri Başlığı altında). İlgililerin kontrol ve takip etmesini kolaylaştırmak amacıyla da 02.03.2004 tarih ve 25390 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ve Veteriner İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Ruhsat Yönetmeliğinin Geçici 1. Maddesini Değiştiren Yönetmelik gereğince 31 Aralık 2004 tarihinden sonra imal edilmiş tüm veteriner müstahzarlarının Bakanlığımız web sitesinde yayınlanan listede yer almış olması ve onaylanmış etiket ve prospektüslerle piyasaya arz edilmiş olmaları gerekmektedir. Bahsedilen hususa uyulup uyulmadığının (hatalı etiket/prospektüs varlığı) teşkilatınız tarafından satış mahallerinde kontrol edilerek titizlikle takip edilmesi gerekmektedir.
8) Veteriner ilacı kullanan ve kullandıranların halk sağlığını korumak açısından veteriner tıbbi müstahzarların etiket ve prospektüslerinde sadece izin verilen verim dönemi içindeki hedef hayvan türü ve tavsiye edilen doz ile ilaç kalıntı arınma sürelerine mutlaka uymaları gerekmektedir. Bu hususun çiftliklerde, muayenehanelerde, polikliniklerde ve hastanelerde çalışan tüm klinisyen veteriner hekimlere duyurulması ve teşkilat tarafından uygulamanın muayenehane ve çiftlik kayıtları üzerinden kontrol edilmesi gerekmektedir.
9) Yukarıda bahsedilen (Madde 7) mevzuat ve buna uygun olarak prospektüslerin yeniden düzenlenmesi bazı hayvan türleri (balık, keçi, manda, ördek, kaz, vb) için veteriner tıbbi müstahzar bulunmamasına sebep olmuştur. Bu durumda klinisyen veteriner hekimler 23 Ekim 2002 tarih ve 24915 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Veteriner İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Ruhsat Yönetmeliğinin Etiket Dışı Uygulama ile ilgili olan 44. Maddesi hükümlerine uymak zorundadırlar. Etiket dışı uygulama olduğunda; veteriner hekimin dikkate alması gereken Bakanlıkça tavsiye edilen ilaç kalıntı arınma süreleri; et için 28 gün, süt için 7 gün, yumurta için 7 gün, balık eti için 500 oC/gündür. Diğer bir ifadeyle halk sağlığını korumak amacıyla 28 gün süreyle sözkonusu hayvan kesime sevk edilemeyecek, 7 gün süreyle elde edilen sütler ve yumurtalar insan tüketimine sunulmayacaktır. Balıklar; soğukkanlı olduklarından ve ilacın vücuttan atılmasına sebep olan metabolizma faaliyetleri çevre (su) ısısına bağlı olduğundan Tedavi süresince ve son ilaç uygulamasından sonra günlük su sıcaklıkları toplamı 500°Cye ulaşıncaya kadar insan tüketimi için hasat edilmeyecektir.